Những nhà thờ đẹp ở Nam Định

Tỉnh Nam Định nổi tiếng là nơi có nhiều nhà thờ đẹp, lâu đời. Ở nhiều huyện như Xuân Trường, Hải Hậu, bạn chỉ cần đi vài cây số là sẽ tìm thấy một ngôi nhà thờ lớn với mái vòm rộng và tháp cao nằm giữa xóm làng.

Huyện Xuân Trường nằm cách thành phố Nam Định khoảng 20 km là nơi có giáo xứ Bùi Chu với nhiều công trình tôn giáo, trong đó nhà thờ Phú Nhai, Bùi Chu nổi tiếng. Những công trình tôn giáo ở Nam Định được xây dựng cầu kỳ với quy mô lộng lẫy, cao từ 30m tới 50m. Về trang trí, các bức tượng thánh ở đây đều được đắp nổi trên cửa hoặc bên hông của nhà thờ. Có những nhà thờ mất từ bốn tới bảy năm xây dựng. Nhiều bạn trẻ đam mê nhiếp ảnh, du lịch khám phá tìm tới Nam Định vì tò mò muốn được tận mắt chiêm ngưỡng ngôi nhà thờ đổ còn sót lại trên bãi biển. Nằm ở xã Hải Lý, huyện Hải Hậu, nhà thờ đổ là công trình hoang tàn, chỉ còn lại khung xương bên ngoài và một số bức tường gạch đã cũ nát. Tuy nhiên, chính vẻ điêu tàn và vắng vẻ của nó lại là điểm thu hút mọi người tới bãi biển Hải Lý. Mời các bạn ngắm những ngôi nhà thờ với nhiều phong cách, màu sắc khác nhau tại tỉnh Nam Định:

Phiên chợ Tam Đường Đất (Lai Châu), sáng thứ Năm, Chủ nhật.

Gửi tặng mọi người những hình ảnh chợ phiên Tam Đường Đất tại Lai Châu, nơi mình tôi đã may mắn có được 30 phút dạo quanh cách đây chưa tròn tháng. Phiên chợ là điểm "đến hẹn lại lên" vào mỗi sáng thứ 5 và chủ nhật hàng tuần như một bức tranh sống động giữa núi rừng Tây Bắc ngút ngàn. - PTB

Những thứ được bà con mang xuống chợ bán đa phần đều là "cây nhà lá vườn" hay "của nhà trồng được" như mớ rau, nải chuối, búp măng đắng, củ khoai, củ sắn cho đến lợn cắp nách, gà xách tay, nấm hương, mục nhĩ…Nhưng nhớ là phải đi chợ sớm. Đến 8-9h sáng là chợ vãn rồi.

Ngó cái nào. Xấu à? Không, rất đẹp :-)

Vĩnh biệt Đại tướng Võ Nguyên Giáp!

Đại tướng Võ Nguyên Giáp và cháu trai Võ Thành Trung. Ảnh: Internet

Cụ Võ Nguyên Giáp sinh năm Tân Hơi - 1911, hơn chúng ta đúng 1 hoa giáp - 60 năm - tính theo âm lich

Hà Nội qua những mảnh ghép thời gian

Sau 1000 năm, Thăng Long Hà Nội còn bao dấu tích? có khi nào bạn hỏi cái này có từ bao giờ, ngày xưa có khác gì không?", xuất phát từ câu hỏi này, độc giả Vũ Mạnh Hùng đã táo bạo thực hiện một dự án ảnh để dự thi Hà Nội của tôi.

"Tôi thực hiện bộ ảnh này cùng bạn bè. Chúng tôi cùng nhau chụp lại những hình ảnh của Hà Nội hiện đại rồi dùng ứng dụng máy tính ghép với hình ảnh xưa cũ từng được chụp ở đúng góc đó", anh Hùng cho biết. "Đây được coi như là bộ ảnh để chào mừng thủ đô Hà Nội nghìn năm tuổi của chúng tôi".

Cuộc thi ảnh Hà Nội của tôi đã đi đến những ngày nhận ảnh cuối cùng. Trong số hàng trăm bộ ảnh được các độc giả gửi về chương trình, có khoảng 260 bộ, tương đương với hơn 1.000 tấm ảnh được chọn lọc để gửi đến ban giám khảo. Cuộc thi vẫn tiếp tục nhận ảnh tham dự của độc giả đến hết ngày 2/10/2010. Đến ngày 5/10, danh sách top 30 ảnh có cơ hội nhận giải sẽ được ban giám khảo công bố. Lễ trao giải diễn ra ngày 12/10 tại ở Hà Nội.

Tổng giá trị giải thưởng của cuộc thi là 16 triệu đồng, trong đó người đoạt giải nhất sẽ nhận được 6 triệu, giải nhì 4 triệu, giải ba 2 triệu và 2 giải khuyến khích. Bộ ảnh Hà Nội qua những mảnh ghép thời gian của Vũ Mạnh Hùng

Đèn Trung Thu

Những đốm sáng trung thu,

Chẳng phải là cổ tích đâu, cũng mới đây thôi… đám trẻ còn đuổi theo những bóng đom đóm trong đêm chấp chới đi vào những vòm cây tối âm âm, u u.  Cả đám kháo nhau rằng đốm sáng ấy chính là ma chơi! Trong tiếng vạc sành những đêm sáng trăng nhuốm chút huyền bí lúc trầm lúc bổng. Những đứa trẻ rắn mắt  thi nhau lao vào vòm cây tối để đuổi bắt những đốm sáng xanh lu lu ấy.  Chúng khum đôi bàn tay vào nhau và những đốm sáng chớp tắt tỏa ra qua những kẽ ngón tay. Chúng bước ra từ bóng tối như một nghi thức cùng với chiến lợi phẩm. Và đám bạn còn lại tròn mắt thán phục, chen nhau gỡ từng ngón tay của người hùng, và giải thoát cho đốm sáng vụt qua rồi lại chớp tắt trêu ngươi. Những ngày này, vầng mây xuống thấp, tỏa vào không trung những bụi nước li ti mát lạnh, thấm vào tóc, vào tay ướt đậm. Cây lá ung dung và trầm mặc. Đêm thực là đêm.

Những tờ báo quốc ngữ đầu tiên

Hôm nay, 21-6, là Ngày Báo chi Việt Nam.

Mẩu quảng cáo đầu tiên trên báo đã có cách nay 140 năm, nhà báo Việt Nam đầu tiên là một trong 18 người uyên bác nhất thế giới thế kỷ 19 khi thông thạo đến 26 thứ tiếng. Nữ nhà báo đầu tiên của Việt Nam là con gái cụ Nguyễn Đình Chiểu.

Báo chí Việt Nam thực sự thoát thai từ cái nôi của chế độ thuộc địa. Sự ra đời của báo chí trùng khít với bước chân xâm lược của người Pháp vào Việt Nam. Lịch sử báo chí Việt Nam phát triển qua nhiều giai đoạn khác nhau với khá nhiều thăng trầm.

Hà Nội và Sài Gòn nên học cái hay của nhau

Hà Nội nên học tập Sài Gòn về thái độ phục vụ, ý thức giao thông và ngược lại Sài Gòn cần quản lý tình hình an ninh và ngập úng tốt như thủ đô. Nếu những điều này được áp dụng hiệu quả thì người dân sẽ an cư lạc nghiệp, khách du lịch hài lòng.

 

Ảnh: Internet

Hà Nội và TP HCM là hai đô thị lớn của nước ta. Đến hai thành phố này, ai cũng nhận thấy có những điểm khác biệt. Riêng tôi nhận thấy có những điểm mà 2 thành phố nên học tập lẫn nhau. Xin nêu ra ở đây một số điều dễ nhận biết nhất.

Một số điều Hà Nội nên học tập TP HCM:

Mùa đông

Mùa đông đã về!

Thân tặng các bạn Lớp Nga 2 và Bè bạn, đặc biệt là các bạn đang ở xa quê hương, bài hát "Mùa đông" trong Album "Chat với Mozart" của ca sĩ Mỹ Linh, lời nhạc Dương Thụ, viết trên nền nhạc bản Concerto No. 4 in F minor, Op. 8, RV 297, "L'inverno"/ Largo – Antonio Vivaldi.

Mùa đông

Làn gió heo may đưa mùa đông về
Và lá cây khẽ rơi rụng gió cuốn đi.

Những ngày mùa đông nắng
Nắng chớm lạnh ngoài hiên vắng
Bỗng nhớ về thời thơ ấu
Bên bóng mẹ hiền yêu dấu tóc bạc màu.
Cánh đồng thật xa
Cánh cò thật trắng
Như lời mẹ hát ru ngày xưa bé dại
Ấm áp tiếng ru con vang lên trong mùa đông lạnh lùng.

Chiều nhớ thương ai bếp lửa cháy hồng,
Làn khói dâng thơm trên đường quyến rũ ai
Và tiếng chim kêu trong vườn nhắc đến ai
Những ngày mùa đông ấy
Chan chứa một tình yêu thương xao xuyến lòng
Người tha hương man mác buồn.

Và mùa đông không còn lạnh giá rét mướt cơn mưa phùn
Về đi anh bên ngọn lửa ấm nơi chốn quê hương mình
Tuổi ấu thơ đưa ta về trong mơ.

Tháng chín nhớ rươi

Ấy là tháng chín âm lịch, khi những cơn gió heo may dìu dịu thổi qua làng mạc một nỗi buồn vơ vẩn, qua những ruộng đồng lờ lợ nước biển sông, là lúc sắp tới mùa rươi.

Rươi là một giống hải trùng sống dưới biển. Tháng giêng, tháng hai âm lịch, mùa trăng huyền ảo khi nước biển rút xuống là lúc những con rươi bắt đầu đẻ trứng vùi sâu xuống đất. Lúc trứng rươi nở thành con, theo dòng thủy triều dâng vào định cư tại ruộng. Đó cũng là lúc người ta đánh bắt rươi.

Chả rươi. Ảnh: Internet

Người miền Bắc thích nhất món chả, nên chả rươi là tiêu chí số một để chọn. Bởi làm chả rươi chẳng mất bao nhiêu công cán. Chỉ cần có rươi, có thịt nạc băm, có trứng, có thì là, có vỏ quýt bằm nhỏ cùng nước mắm ngon là đủ. Trứng đánh đều, trộn vừa rươi vừa gia vị thật đều, rồi cho vào chảo mỡ đặt trên bếp lửa liu riu. Trong chốc lát, mùi chả rươi lan tỏa khắp không gian, khiến bà con lối xóm ai cũng thơm nồng cánh mũi.

Chả rươi phải ăn khi vừa sớt ra khỏi chảo, còn bốc hơi nóng nghi ngút. Trước khi dọn ra bàn, rắc lên mặt miếng chả một ít tiêu xay, vừa làm duyên vừa tăng thêm mùi vị món ngon. Cạnh bên miếng chả là mấy nhánh thì là xanh mướt cũng vừa điểm xuyết vẻ đẹp đĩa chả vừa như nàng thiếu nữ quyến rũ thị giác người ăn.

Đũa cầm tay, dẽ miếng chả rươi chấm nước mắm nhĩ dầm ớt, cho vào miệng cắn. Úi chu choa, cái mùi chả rươi khi chiên so mùi chả rươi khi ăn biết nói sao cho vừa. Mùi thơm của chả, của nước mắm hảo hạng; vị ngọt của thịt, vị cay của ớt, của tiêu bột; vị béo của trứng, của rươi chưa kịp tan biến trong khẩu cái, thì mùi thơm của thì là chiên trong miếng chả hòa quyện mùi thơm vỏ quýt dâng lên khứu giác.

Rươi còn có món hấp. Món này không “trần tục” như chả rươi, dù vẫn dùng đến thịt nạc băm, hành củ, vỏ quýt, mộc nhĩ, thì là và nước mắm. Tất cả các nguyên liệu cho vào cái bát, đánh trộn thật đều, cho vào nồi hấp cách thủy. Để biết món ăn được chưa, bà nội trợ dùng chiếc đũa xăm sâu vào bát rươi. Rút đũa ra thấy đầu đũa khô quánh là lúc tắt bếp, dọn bát rươi hấp ra bàn. Đây cũng là món ăn nóng, rươi hấp “thanh” hơn chả rươi, vì không có dầu mỡ “nặng nề”. Rươi hấp chấm nước mắm ớt, miếng nào xứng đáng miếng nấy, vì đều đem lại cho ta cái sự sướng khoái của thú ẩm thực mùa thu.

Thưởng thức rươi bằng cách chế biến nào đi nữa cũng cần có nước chấm. Nhưng không có thứ nước chấm nào qua mặt nước mắm rươi. Để biến rươi thành nước mắm cũng chẳng khó khăn gì. Chỉ cần có rươi và muối hột, trộn đều theo định mức, đựng trong chiếc lu, để ngoài trời, chiều đậy kín, sáng giở ra đón ánh nắng mặt trời. Để chừng bốn tháng thì rươi hòa tan vào muối, “sắc” lại. Càng phơi nhiều nắng chừng nào, nước mắm rươi càng “dậy” chừng nấy, càng thêm quyến luyến bất cứ món ăn nào...

Theo ihay

Các nhà hàng chả rươi nổi tiếng ở Hà Nội

Hà Nội thực ra cũng bình thường thôi

Viết cho các bạn đang ở, hoặc đang xa Hà Nội. Để thấy là Hà Nội mình cũng bình thường thôi. Không có gì để mà nhớ nhung nhiều như thế.

Thực ra, người ta có nhiều cách yêu Hà Nội. Có người yêu Hà Nội vì những hàng cây, những mùa hoa. Có người yêu Hà Nội vì những con phố ngăn ngắn, ngăn cách nhau đôi khi chỉ bởi tấm biển đường. Lại có người yêu Hà Nội theo tình yêu của một con người chưa bao giờ đặt chân đến mảnh đất này. Có người yêu Hà Nội vì chỉ đến một lần trong đời. Cũng có người yêu Hà Nội vì những món ăn ngon.

Có quá nhiều lí do để yêu Hà Nội. Tôi tự hỏi một ngày, khi những mùa hoa cứ năm này qua năm khác lặp lại, khi những con phố được nới dài ra về không gian, khi đã một lần đến Hà Nội, hoặc khi những người biết làm ra những món ngon nhất ở Hà Nội này không còn nữa, người ta sẽ yêu thành phố của tôi vì điều gì?

Vì thế, tôi thích cách người ta yêu Hà Nội như yêu những kỉ niệm. Bởi dù thời gian có đi nhanh thế nào, kỉ niệm vẫn là điều gì đó thiêng liêng trong tâm trí mỗi người, mà không bao giờ mất đi. Tôi biết một người thích Hà Nội điên đảo vào những ngày mưa. Lúc đấy, anh ấy có thời gian cho một ly cafe hoặc vài ba chén rượu. Có chúa mới biết được anh ấy nghĩ gì vào những ngày như thế. Chỉ có vẻ, Hà Nội những ngày mưa, hơi giống một cô gái đỏng đảnh, khó chiều. Mà đôi khi đàn ông vẫn thích điều gì đó ở những cô nàng đỏng đảnh…

Sau buổi cafe đêm rất vội với một cậu bạn, tôi có cơ hội nhìn lại thành phố của mình trong đêm mưa. Thực ra nó chẳng đẹp như thơ và mơ mộng như câu hát. Vẫn có những ngổn ngang gạch vữa, những vũng nước to oành xấu xí, những chiếc ô tô thô lỗ phóng đi như điên bất chấp các ánh đèn lẻ loi ngược chiều. Những quả mâm xôi nát bét sau mưa, gieo màu đỏ cực nhạt nhòa trên vài con ngõ, gợi dáng vẻ bẩn thỉu và thảm hại. Mà lại còn buồn nữa chứ. Cũng là dáng dấp đô thị, nhưng về cơ bản, Hà Nội đêm không sôi động bằng Sài Gòn.

Nên có thể, Hà Nội đẹp vì nơi ấy có nhà tôi ở, có những con đường tôi vẫn đi quen, có cả những cái tên với tôi đã thành yêu mến. Tôi chẳng kì vọng gì vào một thành phố thay da đổi thịt. Tôi vẫn tin vào một thành phố còn kẹt xe và còn ngập úng ít nhất trong nửa thế kỉ nữa. Tôi cũng không nghĩ rằng người ta sẽ đến với mảnh đất này vì một Hồ Gươm, Hồ Tây…hoặc một địa danh được chỉ tên abcxyz nào đó. Có thể người ta sẽ đến vì tò mò, vì một lời hứa, hoặc vì những kỉ niệm còn dang dở. Hoặc cũng có thể, trong nhu cầu đi và đi, người ta tick vào Hà Nội, chứ cũng chẳng có lí do gì đặc biệt.

Hà Nội nhiều khi buồn bã và xấu xí lắm. Cũng không mến khách lắm đâu. Thế mà tôi vẫn yêu, có vẻ hơi mù quáng. Bạn thì thế nào?

TRẦN VIỆT ANH

Nguồn ảnh: Piero

Nguồn bài: BMM Blog

Trò chơi dân gian đêm Trung thu

“Ông giẳng  ông giăng/ Xuống chơi với tôi/ Có nồi cơm nếp/ Có nệp bánh chưng/ Có lưng hũ rượu/ Có khiếu đánh đu/ Thằng cu vỗ chài/ Bắt trai bỏ giỏ/ Mẹ đỏ ẵm con/ Cái lon xách nước/ Cái lược chải đầu/ Con trâu cày ruộng/ Cây muống thả ao/ Mày tát chuôm tao/ Tao tát chuôm mày/ Mày đầy rổ cá/ Tao đầy rổ tôm/ Mày bán chợ Hôm/Tao bán chợ Đền/ Mày canh cửa đền/ Tao canh cửa vua/ Mày làm mắm chua/ Tao làm mắm thính/ Mày con ông Chính/ Tao con ông Xã/ Mày là cái ả/ Tao là cái hai/ Mày cầm bồ đài/ Tao đội nón méo/ Mày cầm cái kéo/ Tao cầm con dao/ Mày làm sao/ Tao làm vậy/ Mày đi buôn cậy/ Tao đi buôn hồng/ Mày sa kẻ chợ/ Tao về nhà quê”.

Chợ Trung thu phố Hàng Mã

(Ảnh: Internet)

Ruộng bậc thang ở Hoàng Su Phì

Khi nước Nga đang bước vào mùa thu vàng tuyệt đẹp thì ở miền cực Bắc của Việt Nam, lúa trên các thửa ruộng bậc thang ở Hoàng Su Phì - Hà Giang cũng đã bắt đầu chín, chỉ 1-2 tuần nữa là vàng xuộm, hứa hẹn một bức tranh mùa thu không kém phần đặc sắc như Mùa thu vàng nước Nga.

Ngày 16/9 tới đây, huyện Hoàng Su Phì sẽ tưng bừng đón bằng chứng nhận “di tích Quốc gia ruộng bậc thang”. Hoàng Su Phì là điạ phương thứ 02 trong cả nước được đón nhận bằng di tích này sau huyện Mù Căng Chải - Tỉnh Yên Bái. Di tích ruộng bậc thang của huyện Hoàng Su Phì được công nhận ởhai xã Bản Luốc và Bản Phùng. Chúng tôi có các đồng nghiệp đang làm việc trực tiếp tại Xã Bản Luốc. Khu ruộng bậc thang đẹp nhất tại xã Bản Luốc là thôn Suối Thầu, khu ruộng bậc thang này có hình xoáy tròn trông giống như đường vân hoa trên ngón tay. Gần khu ruộng bậc thang có hình hoa vân tay này có đền thờ của người dân tộc Dao dựng cách đây trên 300 năm. Ngôi chùa này rất linh thiêng, người dân địa phương và khách du lịch đến thăm và “cầu được, ước thấy”.

Xin chia sẻ với anh chị em khắp nơi một vài hình ảnh về ruộng bậc thang cũng như con người Hoàng Su Phì do bạn Nguyễn Hữu Thông gửi về. Thông là một thanh niên rất trẻ dưới xuôi đã gần 2 năm nay gắn bó với Hoàng Su Phì. 

Chúc các bạn luôn vui - PTB 10/9/2012.
 

Nhân Ngày Quốc khánh - Trái cây quê tôi

TRÁI ĐIỀU

QUÊ NHÀ nổi tiếng rất nhiều cây

Màu vàng đỏ rực ở trên cây

Ở xóm mình em cấy trái này

Có trái Điều ngon chính quả này

Ngó tới xem chừng như giống mận

Dáng bóng lòng thơm không phải mận

Trông vào ước lượng cỡ lòng tay

Thân bì mủ gắt chớ vào tay

Hạt nâu lột dáng khoe màu bóng

Da ngon trộn gỏi / xên tương đặc *

Hình núi làm duyên trộ dáng dày

Hạt béo hong than / nướng bánh dày

Chúng bạn thường hay rình liếc trộm

Tiếng đã từ xưa vang khắp chốn

Mơ rằng được nếm thử mùi ngay

Bao người để ý mến thương ngay.

Quỳnh Anh 4.24.12

Ghi Chú: * Phần thịt trái điều xên nấu làm nước mắm chay rất ngon.

Cơm Việt Nam

Có hai yếu tố chính tạo thành món ăn của mỗi dân tộc trên thế giới:  sản phẩm có sẵn trong nước và nền văn hóa chính của người dân trong nước ấy.

Tuy nhiên, mỗi nước có nhiều vùng khác nhau về địa lý, chất đất, khí hậu, lượng nước, và sinh vật (thú vật và cây trái) khiến cho mỗi vùng trong nước có thể có những sản phẩm địa phương khác biệt.  Đồng thời, người dân sống trong một vùng có thể có một nền văn hóa riêng tư trong vùng ấy.  Những yếu tố này khiến xuất hiện những "món ăn vùng" đặc biệt tại những vùng trong cùng một nước.

Ở Việt Nam, quan niệm về "vùng" và "văn hóa trong vùng" được thấy rõ trong 10 "món cơm" khác nhau dưới đây.  Mỗi "món cơm" gồm có cơm - có thể được nấu theo những cách khác nhau - và những "món ăn" đi kèm với cơm để tạo thành "món cơm" thật "đẹp," thật "ngon miệng," thật "địa phương" và thật "văn hóa vùng."

Lều chõng ngày xưa - Kỳ cuối: Vinh quy bái tổ

Một đám rước vinh quy bái tổ - Ảnh tư liệu

Bài thi đình được vua chấm xong, khoa thi đã chọn được người đỗ tiến sĩ để niêm yết bảng vàng. Triều đình sẽ cử hành nghi lễ trang trọng xướng danh tiến sĩ tân khoa và ban yến. Sau đó, nhà vua sẽ ban ân tứ để tiến sĩ tân khoa vinh quy bái tổ.

Truyền lô và ban yến

Truyền lô là thay mặt nhà vua xướng danh những người đỗ tiến sĩ. Lễ truyền lô khởi đầu từ khoa thi đình đầu tiên của triều Nguyễn (1822), được tổ chức ở điện Thái Hòa rất long trọng (về sau có lúc truyền lô ở Ngọ Môn, là hai nơi trang trọng nhất). Vào lúc canh năm (khoảng rạng sáng), súng lệnh nổ vang rền, một tấm cờ vàng được treo lên, điện Thái Hòa thiết lễ đại triều. Các thân công và quan lại mặc lễ phục đại triều đứng chờ.

Đến giờ lễ, vua ngự ra điện Thái Hòa. Các quan lại triều đình cùng các quan giám thí (coi thi), độc quyển (chấm thi) và các viên chức trông coi việc thi sẽ cùng hành lễ theo đúng nghi thức đại triều, xong trở về quỳ ở gian thứ nhất bên trái điện tâu xin nhà vua cho truyền lô. Sau khi nhận được chỉ thị của vua, quan khâm mạng rập đầu đứng lên, đi đến dưới điện xướng to: truyền lô! Bấy giờ quan truyền lô đến hoàng án mang danh sách trúng tuyển xuống. Trước đó, các quan giám thí, độc quyển đã dẫn các tân tiến sĩ vào Văn Công thự lãnh mỗi một người một bộ áo mũ, rồi đội mũ và mặc áo đứng chờ. Quan bộ lễ dẫn họ đến sân điện, xếp hàng quỳ quay mặt về hướng điện.

Quan truyền lô cầm danh sách tân tiến sĩ rồi lần lượt xướng danh theo thứ tự. Đọc xong giao cho bộ lễ tiếp nhận. Các tân tiến sĩ làm lễ năm lạy. Thị vệ đại thần đến trên thềm điện quỳ tâu xin vua cho niêm yết bảng. Bảng vàng được đặt lên vân bàn (mâm vẽ mây), quan hộ bảng dẫn thị vệ quân lính với đầy đủ nghi trượng tán lọng, cử hành nhã nhạc, rồi mang ra cửa Hữu Đoan, sau đó gánh bảng vàng đến Phu Văn Lâu. Bảng vàng niêm yết ở đây ba ngày, sau đó giao cho Trường Quốc Tử Giám lưu trữ.

Lều chõng ngày xưa - Kỳ 2: Qui định trường thi

Cũng như các triều đại trước, hệ thống thi cử dưới thời Nguyễn gồm có ba kỳ: thi hương, thi hội và thi đình. Thi hương là kỳ thi ở địa phương, gồm một số tỉnh thi chung một trường, nhằm mục đích kén chọn người tài để vào dự thi hội và thi đình. Các trường miền Bắc thi hương khoảng tháng 10, miền Trung và Nam khoảng tháng 3 đến tháng 7.

Thi từ sáng sớm đến tối mịt

Trống điểm canh tư (chừng 1g sáng) thí sinh phải có mặt ở trường thi để nghe gọi tên, đến khoảng canh năm tám khắc (khoảng 5g sáng) thì thí sinh phải vào hết trong trường. Thí sinh làm bài cho đến giờ Thân (3-5 giờ chiều) thì bắt đầu nộp bài, hạn cuối là hết canh một (tức 19g). Vì vậy, thí sinh vào trường phải chuẩn bị đầy đủ lều, chõng, chiếu, tráp đựng nghiên, bút, giấy, mực, dao kéo... và thức ăn dùng trong một ngày.
Quan trọng nhất là chuẩn bị quyển thi (tức giấy làm bài thi đóng thành quyển), phải giữ gìn hết sức sạch sẽ. Quyển thi là do thí sinh đem nộp trước cho dinh đốc học để kiểm tra, đóng dấu. Khi quan trường gọi đúng tên, thí sinh phải “dạ” thật to rồi vào cổng trường thi để nhận lại quyển thi. Vào trường thi, thí sinh tìm chỗ cắm lều, đặt chõng, đến khi sáng rõ mặt thì xong để chuẩn bị làm bài thi.

Tứ trường và thiên kinh vạn quyển

Theo Khâm Định Đại Nam Hội điển sự lệ, thi hương có khi thi ba vòng (người xưa gọi tam trường) có khi thi bốn vòng (tứ trường). Vòng một thi kinh nghĩa (tức các sách tứ thư, ngũ kinh của Nho giáo), vòng hai thi chiếu biểu (tức soạn thảo các văn bản hành chính như chiếu, biểu, sớ, dụ...), vòng ba thi thơ phú (sáng tác theo chủ đề của đề thi), vòng bốn thi văn sách (tương tự như thi tự luận).

Vòng thi kinh nghĩa tương đối dễ với thí sinh, chỉ cần thuộc lòng tứ thư, ngũ kinh và trình bày cho đúng ý của người xưa. Vòng thi chiếu biểu phải thuộc hàng trăm bài loại này rồi chắt lọc tinh hoa để viết thành bài thi. Dễ làm và khó đỗ nhất là kỳ thi thơ phú. Dễ vì suốt cả ngày chỉ cần sáng tác một bài thơ tối đa 16 câu và một bài phú tám câu, nhưng cái khó là phải hay, vì cái hay nó vô cùng.

Vòng bốn thi văn sách thì tự do trình bày theo kiến giải riêng của mình, tương tự như thi tự luận ngày nay. Muốn qua được vòng thi này, không những phải làu thông kinh sử mà còn phải biết vận dụng sở học của mình để trình bày những kiến giải mới lạ. Đề thi thường hỏi đủ mọi lĩnh vực: thiên văn, địa lý, bói toán, y học...; đặc biệt là những câu hỏi về thời sự, đòi hỏi thí sinh phải có những kiến giải độc đáo và đưa ra giải pháp khả thi. Thi tứ trường nhưng phải học thiên kinh vạn quyển là thế!

Quang cảnh trường thi Nam Định khoa thi năm Nhâm Tý (1912) với chòi canh và lều chõng của thí sinh - Ảnh tư liệu

Lều chõng ngày xưa - Kỳ 1: Sĩ tử thời xưa

Thi cử đã xuất hiện ở VN từ gần 1.000 năm rồi, kể từ khoa thi đầu tiên năm Ất Mão 1075 đời Lý. Nhân kỳ thi Đại học năm 2012, chúng ta cùng xem lại việc thi cử ngày xưa tổ chức như thế nào; sĩ tử học hành, ứng thí ra sao; trường thi ngày xưa, việc chấm thi và công bố kết quả...

Độc giả hãy cùng chúng tôi lùi lại quá khứ để tìm hiểu về chuyện thi cử dưới thời Nguyễn, là triều đại kế thừa nền tảng khoa cử từ các thời trước và xây dựng thành hệ thống khoa cử hoàn chỉnh nhất.

Quan bắc loa gọi tên thí sinh vào trường thi - Ảnh tư liệu

Chúng tôi trở lại Văn Miếu (Huế) vào một ngày cuối tháng 6, nắng hè như đổ lửa. Bên trong nhà thờ các vị học trò Khổng Tử thì râm mát hơn nên các cô cậu thí sinh vào tránh nắng để tranh thủ ôn bài.

Bên ngoài sân, một vài vị du khách đang lúi húi với những dòng chữ Nho trên hàng bia tiến sĩ. Có lẽ họ đang đi tìm dấu tích của tiền bối đã đỗ đạt dưới thời Nguyễn.

Thí sinh ngày đó học gì?

Bắt đầu là học chữ Nho với các thầy đồ (gọi là sơ học), với các sách Tam thiên tự, Tam tự kinh, Hiếu kinh, Ấu học quỳnh lâm...

“...Các bậc thánh đế minh vương không ai không lấy việc nuôi nấng nhân tài, kén chọn kẻ sĩ, bồi đắp nguyên khí làm việc ưu tiên...”. Đó là những dòng trong bài văn bia nổi tiếng khắc trên tấm bia tiến sĩ đầu tiên dựng tại Văn Miếu (Hà Nội) ghi tên những tiến sĩ khoa thi năm 1442 dưới triều Lê. Muốn chọn hiền tài tất phải thông qua thi cử. Triều Nguyễn cũng kế tục và phát triển quan điểm đó.

Lớn lên chừng 10 tuổi bắt đầu làm quen những sách kinh điển của Nho giáo, như bộ Tứ thư (Đại Học, Luận Ngữ, Mạnh Tử, Trung Dung), lần lần đến Ngũ kinh (Kinh Thi, Kinh Thư, Kinh Lễ, Kinh Dịch, Kinh Xuân thu), rồi Bắc sử (sử Trung Quốc), Nam sử (sử nước ta).

Ngoài ra, còn phải đọc sách của Bách gia chư tử, tức sách của các triết gia Trung Quốc thời cổ đại; học thêm Đường thi, Tống thi, các áng văn tiêu biểu trong lịch sử Trung Quốc và Việt Nam; nghiền ngẫm những bài văn sách danh tiếng qua các đời...

Đó là nội dung cơ bản của việc học. Tất thảy phải thuộc lòng, quên một chữ là phải tìm thầy để hỏi. Thử hình dung một khối lượng khổng lồ tri thức như vậy, hoàn toàn bằng chữ Hán, việc học gian nan biết chừng nào, hẳn sĩ tử phải học bằng quyết tâm sống còn mới có thể ra trường thi.

Nhưng kiến thức trên mới là phần cứng, còn làm bài thi lại là một sự vận dụng linh hoạt, đòi hỏi tài năng sáng tạo. Việc hành văn thì từ nhỏ đã tập viết, tập làm thơ. Khi đã thông làu kinh sử thì tập viết những bài văn. Khi bước chân vào kỳ hạch (khảo khóa, tức sơ khảo) ở địa phương, các thể loại kinh, văn sách, thi phú, văn tứ lục (tức các loại văn bản hành chính: chiếu, biểu...) thí sinh đã phải tường tận lắm rồi mới mong vượt được kỳ sơ khảo này.

15 món ngon Việt được đề cử kỷ lục châu Á

Phở, chả cá, bún chả Hà Nội, bánh đa cua Hải Phòng, cơm cháy Ninh Bình, gỏi cuốn Sài Gòn... vượt qua hàng trăm món ăn khác của Việt Nam để được chọn vào danh sách đề cử 15 món ngon nhận kỷ lục châu Á.

Danh sách đề cử 15 món ngon Việt gồm có: Phở - bún chả - chả cá Lã Vọng - bún thang của Hà Nội, bánh đa cua Hải Phòng, cơm cháy Ninh Bình, miến lươn Nghệ An, bún bò Huế, mì Quảng, phở khô Gia Lai, bánh canh Trảng Bàng, bánh khọt Vũng Tàu, gỏi cuốn và cơm tấm Sài Gòn, bánh cóng Sóc Trăng. Đây được xem là những món ăn chỉ ở Việt Nam mới có khi so sánh với các nước khu vực châu Á.

* Ảnh: Vẻ bắt mắt của món ngon Việt được đề cử kỷ lục châu Á

Phở hấp dẫn người ăn vì nước dùng (nước lèo) có hương vị rất ngon và bổ dưỡng do được phối hợp từ nhiều loại gia vị, nguyên liệu khác nhau, kết hợp với bánh phở vừa mềm vừa dai ăn rất hấp dẫn.

Tết Đoan ngọ

Điều thú vị nhất trong ngày Tết Đoan ngọ là được cùng bà ngoại đi khảo mít. Bà cầm dao đứng dưới. Tôi leo lên cây nấp trong đám cành lá, đợi bà hỏi tại sao cây chậm ra quả và dọa chặt bỏ để giả giọng cây van xin, hứa sẽ ra thật nhiều quả.

Cư dân nông nghiệp ở đồng bằng Bắc bộ trải qua nhiều ngày Tết, lễ tiết trong năm. Mở đầu là Tết Nguyên đán, sau đó là Nguyên tiêu (rằm tháng giêng), tháng ba có Tết Thanh minh, đến ngày 5/5 âm lịch thì ăn Tết Đoan ngọ,  còn gọi là Tết Đoan dương.

Thuở thiếu thời, bọn trẻ chúng tôi mong cho chóng đến Tết Đoan ngọ để được cha mẹ nhuộm móng tay, giết sâu bọ và được ăn nhiều hoa quả.